EcoTips & Tricks

EcoSpot fiches

EcoSpot fiche AFVAL: afval voorkomen en recycleren, milieuvriendelijke aankopen, zuinig omgaan met papier, ...
EcoSpot fiche ENERGIE: rationeel energie gebruiken, tips rond elektriciteit, verwarming, koeling, sluipverbruikers, ...
EcoSpot fiche WATER: verspilling en vervuiling tegen gaan, milieuvriendelijk poetsen, ...
EcoSpot fiche ROKEN: de milieu-impact van roken...

Duurzame jeugdwerkinfrastructuur

Groene vibes in de keet

Heb je plannen om een nieuw en duurzaam jeugdlokaal te bouwen? Wil je je jeugdhuis renoveren? Zoek je mogelijkheden om dit op een ecologische manier te doen?

Het Stappenplan nieuwbouw van Vibe helpt je op weg om een gezond en milieuvriendelijk jeugdhuis of jeugdlokaal bouwen.
Het Stappenplan verbouwing van Vibe wil je begeleiden in het verbouwen van een bestaand gebouw tot een gezond en milieuvriendelijk jeugdhuis of jeugdlokaal.

Je vindt dit alles ook op www.vibe.be > Downloads > jeugdwerkinfrastructuur.

Isoleer je jeugdlokaal rijk

Klik HIER voor de brochure Isoleer je rijk van Dialoog, over het isoleren van jeugdlokalen.

Nog meer concrete handige tips

Al deze tips zijn terug te vinden op de website van de Vlaamse overheid rond milieuvriendelijk jeugdwerk en www.jeromweb.be.

Energie

Energie is een kostbaar goed. Daarom streven we naar een zo rationeel mogelijk energieverbruik. Hieronder wordt verstaan het verstandig, en dus zuinig met energie omgaan. Zo helpen we ons (huidige en toekomstige) milieu vooruit en verlagen we onze energiefactuur.

We kunnen op verschillende manieren werk maken van rationeel energieverbruik:

Voorkom onnodig energieverbruik
Minder energie verbruiken betekent een lagere uitstoot van CO2 en een kleinere bijdrage aan het broeikaseffect. En ook de energiefactuur zal een pak lager zijn.
Gebruik duurzame energiebronnen
Energie die wordt gewonnen uit wind, stromend water, zonnestraling, aardwarmte of biomassa belast het klimaat niet. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van zonne-energie voor warm water. Door de vrijmaking van de energiemarkt in Vlaanderen kan je nu ook kiezen voor groene energie.
Verhoog de efficiëntie van het gebruik van fossiele energiebronnen
Als er toch fossiele energiebronnen worden gebruikt (zoals stookolie of aardgas), moeten die zo efficiënt mogelijk worden ingeschakeld. Fossiele energie draagt namelijk in hoge mate bij tot de uitstoot van broeikasgassen. Je kunt fossiele energiebronnen bijvoorbeeld efficiënt aanwenden door te verlichten met spaarlampen.

Willen jullie zelf de mouwen opstropen en energie besparen? Onderstaande tips helpen jullie al een eind op weg!

Schakel een toestel helemaal uit in plaats van het in stand-by te zetten. De kleine lampjes die aangeven dat een toestel in stand-by staat, verbruiken dag en nacht elektriciteit. Die sluipverbruikers kosten jaarlijks heel wat energie (50 kWh per jaar) ... en geld.
Gebruik enkel licht waar het nodig is. Doof het licht in lokalen waar niemand is en laat lampen niet branden in ruimten waarin niet onmiddellijk iemand terugkeert. De laatste doet het licht uit.
Vergelijk bij het aankopen van elektrische toestellen steeds het energieverbruik. Die informatie vind je terug op het energielabel. Kies in ieder geval voor een A-labeltoestel. De zuinigste toestellen dragen een A+- of A++-label.
Gebruik zuinige lampen. Gloeilampen en halogeenlampen zijn echte energievreters. Spaarlampen en tl-lampen zijn veel efficiënter en gaan langer mee. Dat compenseert ruimschoots de hogere aankoopprijs.
In een lichtbak zitten bovendien 2 TL-lampen. Vaak geeft 1 lamp voldoende licht en kan je de andere er gewoon uit halen.
Er is ondertussen een heel gamma van soorten spaar- en tl-lampen zodat u ongetwijfeld een milieuvriendelijkere lamp vindt met de lichtkwaliteit, vorm, kleurweergave, startsnelheid en dimbaarheid die u wenst.
Alleen voor kortstondige buitenverlichting en kortstondige verlichting van koude vertrekken zijn spaarlampen minder geschikt omdat het bij lage temperaturen enige tijd duurt voor ze op volle sterkte branden.
Stel de thermostaten zuinig af. 1°C warmer stoken, betekent 7% meer verbruik! Trek op een frissere dag liever een trui aan dan harder te stoken.
Gebruik enkel verwarming in de lokalen waar je bezig bent en zet ze een halfuur voor het einde van de activiteit al uit, het blijft heus nog wel even warm. Hou natuurlijk ook de deuren gesloten in een verwarmd lokaal.
Plak achter je verwarming isolerende aluminiumfolie. Zo kaatst de warmte terug het lokaal in en niet door de muur. De kost heb je snel genoeg terugverdiend!
Zorg dat je verwarming vrij staat. Dus geen banken, gordijnen of kasten tegen of kleren op de radiator, dat houdt de warmte tegen.
Je bespaart ook veel energie door de gordijnen dicht te doen.
Als je energiezuinig wilt kokkerellen, geniet aardgas de voorkeur. Koken met aardgas is ongeveer de helft goedkoper dan koken op een klassiek elektrisch fornuis!
Zin in een stevige fuif? Origineel én goed voor de lijn: huur de dyno2 (www.dyno2.be) en trap je muziek op gang!
In de keuken bespaar je veel energie door de koelkasten of diepvriestoestellen niet naast warmtebronnen te plaatsen. Anders verbruiken ze meer elektriciteit.
Tochtstrips zorgen ervoor dat de warmte niet door kieren naar buiten vliegt. Of wat dacht je van de adoptie van een tochthond?
Groene stroom is uiteraard milieuvriendelijker, en vaak niet eens duurder! Doe de test op www.vreg.be, hier kan je de kosten per leverancier vergelijken voor je specifieke situatie.

Water

Water, water, water … wij drinken liever bier…
Maar al te vaak laten we drinkwater zomaar wegstromen, terwijl er aan de andere kant van de aardbol te weinig is. Vooral het spaarzaam gebruiken van leidingwater is een uitdaging.
Rationeel water verbruiken betekent zowel zo weinig mogelijk water verspillen als vermijden om water onnodig te vervuilen.

Jullie willen water besparen? Onderstaande tips helpen je al een aardig eind op weg.

Meld en repareer lekken onmiddellijk. Als het niet onmiddellijk kan, draai dan telkens het toevoerkraantje dicht na gebruik.
Een kraan die tien druppels water per minuut lekt, verspilt vijf tot zes liter water per dag (op jaarbasis spreken we over twintig baden!). Een toilet dat een vierde liter water per minuut verliest, betekent een dagelijkse verspilling van 360 liter water.
Vervuil water zo weinig mogelijk. Giet geen klein gevaarlijk afval (kga) in het toilet of de gootsteen. Restjes verf, oplosmiddelen, geneesmiddelen ... zijn chemische producten die niet bij het drinkwater mogen terechtkomen. Resten van die producten horen thuis in het containerpark.
Het is een fabeltje te denken dat je dubbel zo efficiënt schoonmaakt met twee keer zoveel reinigingsproduct. Volg nauwkeurig de gebruiksaanwijzing, vooral bij geconcentreerde producten.
Spring zuinig om met water: leg een volle plastic fles in het waterreservoir van het toilet om minder water te verbruiken of installeer een spoelbak met spaarknop.
Plaats een regenton en gebruik regenwater voor de onderhoudsbeurt van het lokaal en bij het knutselen.
Een kraan die blijft lopen tussen het handen wassen van twee mensen door, verliest ongeveer 1.000 liter per jaar. Dat zijn 10 volle baden!
Gootsteen verstopt?? De klassieke rubber ontstopper is nog steeds hét milieuvriendelijke alternatief voor alle milieuvervuilende chemische producten.
Als je op warme dagen waterspelletjes doet, kies dan voor spelletjes die niet massaal veel water gebruiken. Elkaar gewoon natspuiten met de tuinslang verbruikt erg veel (drink)water. Wees liever creatief met ballonnen of zelf gemaakte waterpistolen.
Voor de meeste waterspelletjes kan je hemel- en rivierwater gebruiken. Drinkbaar water is alleen nodig bij 'flessenvullen' en aanverwante spelletjes waarbij je water in de mond neemt. In hemel- en rivierwater zitten immers bacteriën en vuil.

Afval

De afvalberg blijft groeien. Door afval efficiënt te beheren kunnen we de afvalberg aanpakken. Maar hoe beginnen we eraan en waar leggen we de nadruk op?
Goed sorteren is de boodschap, maar belangrijker is het om te vermijden dat er veel afval wordt geproduceerd.

De Ladder van Lansink ordent de verschillende vormen van afvalbeheer, van het meest milieuvriendelijke afvalbeheer tot het meest milieubelastende.

Afvalpreventie
Hergebruik
Sorteren en recyclage
Verbranden met energierecuperatie
Storten

Zelf aan afval werken? Onderstaande tips helpen je al een aardig eind op weg.

Individueel verpakte tussendoortjes zijn heel handig. Daarom zijn ze zo succesvol. Maar als je gebruikmaakt van individuele yoghurtpotjes of per stuk verpakte koekjes, heb je veel meer afval dan bij een grootverpakking. Bovendien betaal je voor miniporties tot tien keer meer.
Als je toch graag een kleine portie meeneemt, kan je zelf een individuele portie maken. Zo kan je yoghurt uit een gezinspak in een klein bokaaltje doen of een zelfgebakken koek in de brooddoos stoppen.
Laat van eenzijdig bedrukt papier kladblokken maken of hergebruik de achterkant van losse vellen.
Voor drankverpakkingen gaat de voorkeur naar het statiegeldsysteem. Flessen met statiegeld kunnen tot vijftig keer hergebruikt worden. Dat zijn vijftig flessen die je niet hoeft weg te gooien. Bovendien zijn statiegeldflessen bijna altijd minder duur dan dezelfde producten in een wegwerpverpakking. Plastic flessen, blikjes en kartonnen drankverpakkingen kunnen niet hergebruikt worden. Wegwerpglas is ook te vermijden. Het recyclageproces van wegwerpglas vraagt enorm veel energie, zodat de milieubelasting bij de recyclage van glas groot is.
Niet alle afval dat je overhoudt, moet meteen de vuilnisbak in. Je kan het misschien nog gebruiken. Creatieve geesten krijgen gegarandeerd originele knutselideeën bij het zien van al die kroonkurken, wc-papierrolletjes, schaaltjes in piepschuim, eierkartons. En dan kunnen ze naar het materiaalhok!
Zorg ervoor dat in het lokaal heel duidelijk is welk afval waar moet. Hang duidelijke affiches op aan de containers of vuilbakken wat er wel en niet in mag.
Groenafval kan je composteren of aan de kippen geven. Hou het in elk geval uit de zak met restafval!

Materialen

Duurzame aankopen en een bewust gebruik van materialen dragen bij tot de vermindering van afval en gebruik van grondstoffen. Ook de vervuiling wordt beperkt.

Op sociaal vlak maakt een duurzaam materialenbeleid deel uit van maatschappelijk verantwoord ondernemen en kan onder meer bijdragen tot een meer eerlijke handel van goederen.

Materiaaltips

De website www.milieukoopwijzer.be geeft je milieu-informatie over zeven verschillende productgroepen: drank en dranktoestellen, papierwaren, kantoormateriaal, maaltijden en tussendoortjes, schoonmaakproducten, duurzaam watergebruik en verlichting. En je vindt er een overzicht van leveranciers uit de buurt.
Het maken van papier kost energie: bomen moeten ervoor gekapt worden en het hout ondergaat een ingewikkeld proces om tot papier gemaakt te worden. Tips om papierverbruik te verminderen: kringlooppapier i.p.v. wit papier gebruiken, dubbelzijdig kopiëren, gebruikt papier verzamelen in de oudpapierbak, 'Geen reclamedrukwerk!' stickers uitdelen.
Als je verf koopt, kies dan voor verf op basis van water, zodat je geen white spirit nodig hebt om te reinigen. Of probeer eens natuurverf! Deze kan je op een beperkt aantal plaatsen kopen maar je kan ook bestellen en ophalen bij particulieren. Adressen hiervan vind je op www.natuurverfnetwerk.be/afhaaladressen.htm . Als je toch echt white spirit moet gebruiken, kan je proberen telkens dezelfde white-spirit te nemen. Als de borstels proper zijn, giet je de gebruikte white-spirit in een pot. Na een tijdje bezinkt de verf en kan je de white-spirit – die nu opnieuw helder is – hergebruiken. Na gebruik mag je de white spirit niet wegspoelen maar moet die bij het KGA (Klein Gevaarlijk Afval).
Papier en karton kan je vaak gratis op de kop tikken. Grote stukken karton voor spelborden vind je in een elektro-zaak. De achterkant van een affiche of van behangpapier wordt een flap om liedjesteksten aan te leren. Bierviltjes of toegangskaarten van je vorige groepsfeest gebruik je als leventjes.
Kleefstiften en andere lijmen bevatten nogal wat giftige oplosmiddelen; daarenboven laten ze verhoudingsgewijs veel afval na (plastieken tubes) en zijn ze tamelijk duur. Je kan echter heel eenvoudig milieuvriendelijke lijm maken: 100 % biologisch afbreekbaar en zelfs eetbaar! Neem een liter water en meng er enkele koffielepels stijfsel onder (aardappel- of maïsmeel uit de keuken). Goed roeren, even koken en laten afkoelen. En plakken maar!
Betaal je niet blauw aan nieuw materiaal, ga eens snuffelen in een kringloopwinkel! Je vind er leuke spullen die een tweede leven verdienen en waarmee je je lokaal of thema-avond origineel kan decoreren (www.kringwinkel.be).

Mobiliteit

Duurzame mobiliteit betekent een milieu- en mensvriendelijk verkeer: geen files, geen agressie, minder uitstoot van schadelijke stoffen en minder lawaai.

Dat kan enkel gerealiseerd worden door een efficiënt beleid: meer gebruik van het openbaar vervoer, carpooling, autodelen, meer ruimte voor fietsers en voetgangers, autovrije steden, milieuvriendelijke voertuigen enzovoort.

Stroop zelf de mouw op voor mobiliteit: de onderstaande tips helpen je al een aardig eind op weg!

Gebruik de auto bewust en selectief: korte afstanden (minder dan 5 km) kunnen met de fiets of tram, metro of bus, lange afstanden met de trein.
Kunt u niet met het openbaar vervoer ter plaatse geraken? Probeer dan te carpoolen.
Gebruik de auto zuinig: schakel tijdig (hoe lager het toerental, hoe lager het verbruik), houd een gelijkmatige snelheid aan, reageer anticiperend op het verkeer en start zonder het gaspedaal in te drukken.
Meer tips op www.ikbenrob.be en www.ecodrive.be.
Noteer je brandstofverbruik. Je verbruik bijhouden geeft zicht op het resultaat van je aangepaste rijstijl. Met een zuinige rijstijl kan je tot 10% brandstof besparen, daalt de uitstoot van milieuvervuilende stoffen flink en slijten auto-onderdelen minder snel. Rijd je bijvoorbeeld met een auto op benzine en leg je ongeveer 16.000 km per jaar af, dan kan een zuinige rijstijl je een besparing opleveren van ongeveer 140 euro per jaar!
Rij niet te snel! Bij snelheden van meer dan 120 km/u zal het brandstofverbruik van je wagen en de uitstoot van schadelijke stoffen aanzienlijk toenemen.
Rijden met de ramen open, de airco aan, een bagagerek of overbodige rommel in de kofferbak doen het verbruik ook stijgen.
Leg de motor stil als u meer dan een halve minuut moet wachten.
Een fietskar of bakfiets voor kleine aankopen is heel praktisch. Je kan deze gemakkelijk tweedehands aankopen via internet.

Milieuvriendelijke fuiven en evenementen

brochure Milieuzorg op evenementen, van de provincie West-Vlaanderen
brochure Milieuzorg op evenementen, van de IGEMO, de 'Intergemeentelijke vereniging voor de ontwikkeling van het gewest Mechelen en omgeving'